Czechy od lat przoduj\u0105 w europejskich rankingach segregacji odpad\u00f3w. Plastik, szk\u0142o, puszki po piwie \u2013 w tych dyscyplinach nasi s\u0105siedzi zza po\u0142udniowej granicy niemal nie maj\u0105 sobie r\u00f3wnych. Jednak gdy przychodzi do porz\u0105dkowania domowych apteczek, wzorowa postawa obywatelska ust\u0119puje miejsca wygodnictwu i niewiedzy. Najnowsze dane s\u0105 alarmuj\u0105ce: co pi\u0105ty Czech wyrzuca leki bezpo\u015brednio do kosza na \u015bmieci.<\/b><\/p>\nFarmaceutyczna g\u00f3ra \u015bmieci<\/h3>\n
Liczby nie k\u0142ami\u0105, ale potrafi\u0105 przyt\u0142oczy\u0107. W ci\u0105gu ostatnich trzech lat w Republice Czeskiej uda\u0142o si\u0119 zebra\u0107 w spos\u00f3b selektywny blisko 3 miliony kilogram\u00f3w lek\u00f3w<\/b>. To masa, kt\u00f3ra mog\u0142aby wype\u0142ni\u0107 dziesi\u0105tki wagon\u00f3w kolejowych. Sukces? Tylko pozorny. Eksperci z agencji NMS, kt\u00f3rzy na zlecenie Stowarzyszenia Innowacyjnego Przemys\u0142u Farmaceutycznego (AIFP) zbadali nawyki Czech\u00f3w, nie pozostawiaj\u0105 z\u0142udze\u0144: ta g\u00f3ra mog\u0142aby by\u0107 znacznie wy\u017csza.<\/p>\n
Okazuje si\u0119, \u017ce blisko 20 proc. spo\u0142ecze\u0144stwa przyznaje si\u0119 do wyrzucania niewykorzystanych preparat\u00f3w do zwyk\u0142ego kosza<\/b> na odpady komunalne. Kolejne 14 proc. deklaruje, \u017ce przechowuje przeterminowane medykamenty \u201ena wszelki wypadek\u201d<\/b>, cho\u0107 w rzeczywisto\u015bci staj\u0105 si\u0119 one tykaj\u0105c\u0105 bomb\u0105 ekologiczn\u0105 i zdrowotn\u0105 w ich w\u0142asnych szufladach.<\/p>\nParadoks m\u0142odo\u015bci<\/h3>\n
Najciekawszy, a zarazem najbardziej niepokoj\u0105cy wniosek z raportu dotyczy demografii. Okazuje si\u0119, \u017ce to nie seniorzy maj\u0105 najwi\u0119kszy problem z utylizacj\u0105 lek\u00f3w. Czarn\u0105 owc\u0105 systemu jest pokolenie Z i milenialsi.<\/b> Osoby poni\u017cej 34. roku \u017cycia statystycznie najcz\u0119\u015bciej wyrzucaj\u0105 leki do \u015bmieci<\/b> lub gromadz\u0105 je bezrefleksyjnie w szafkach.<\/p>\n
\u2013 Leki to nie s\u0105 zwyk\u0142e odpady. Widzimy, \u017ce znaczna cz\u0119\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa wci\u0105\u017c nie \u0142\u0105czy kropka po kropce: to, co wrzucimy do kosza, ostatecznie mo\u017ce wr\u00f3ci\u0107 do nas w ekosystemie \u2013<\/em> ostrzega Tom\u00e1\u0161 Bor\u00e1\u0148<\/strong>, dyrektor Pa\u0144stwowego Instytutu Kontroli Lek\u00f3w (S\u00daKL). Projekt \u201eNie wyrzucaj lek\u00f3w\u201d<\/strong> ma u\u015bwiadomi\u0107 Czechom, \u017ce tabletka to substancja chemiczna, kt\u00f3ra wymaga tak samo specjalistycznego traktowania jak zu\u017cyty akumulator<\/b>.<\/p>\n Dlaczego nar\u00f3d tak zdyscyplinowany w segregacji papieru zawodzi w aptece? Powody s\u0105 prozaiczne. A\u017c 40 proc. respondent\u00f3w trzyma stare leki \u201ena zapas\u201d<\/b>, wierz\u0105c, \u017ce data wa\u017cno\u015bci to jedynie sugestia. Z kolei co trzeci badany przyznaje si\u0119 do czystego lenistwa<\/b> \u2013 apteka jest zbyt daleko, a droga do niej zbyt uci\u0105\u017cliwa.<\/p>\n Do tego dochodzi kwestia opieki nad najstarszymi. Seniorzy w Czechach konsumuj\u0105 najwi\u0119cej lek\u00f3w, ale to ich dzieci i wnuki powinny czuwa\u0107 nad bezpiecze\u0144stwem domowych zapas\u00f3w. Tymczasem niemal 70 proc. Czech\u00f3w nigdy nie zagl\u0105da do apteczek swoich starszych krewnych<\/b>. To ogromne pole do popisu dla edukator\u00f3w, ale i realne ryzyko gro\u017anych pomy\u0142ek przy dawkowaniu u os\u00f3b starszych.<\/p>\n System w Czechach jest teoretycznie idealny: ka\u017cda apteka ma obowi\u0105zek bezp\u0142atnego odebrania od nas niepotrzebnych preparat\u00f3w<\/b>. Nie musimy tam nic kupowa\u0107 ani si\u0119 t\u0142umaczy\u0107.<\/p>\n \u2013 Apteki to najbardziej dost\u0119pne miejsca, w kt\u00f3rych mo\u017cna bezpiecznie \u201ezamkn\u0105\u0107 cykl \u017cycia\u201d leku \u2013<\/em> t\u0142umaczy Irena Storov\u00e1<\/strong> ze Stowarzyszenia Operator\u00f3w Sieci Aptecznych (APLEKS). Gdy leki trafi\u0105 ju\u017c do r\u0105k farmaceuty, przejmuj\u0105 je wyspecjalizowane firmy, kt\u00f3re w procesie wysokotemperaturowej utylizacji<\/b> dbaj\u0105 o to, by \u017cadna cz\u0105steczka aktywnej substancji nie przedosta\u0142a si\u0119 do gleby czy w\u00f3d gruntowych.<\/p>\n Organizatorzy kampanii \u201eNie wyrzucaj lek\u00f3w\u201d sprowadzaj\u0105 ca\u0142\u0105 filozofi\u0119 do trzech prostych krok\u00f3w, kt\u00f3re maj\u0105 szans\u0119 odmieni\u0107 statystyki:<\/p>\n\u201eNa zapas\u201d i \u201enie chce mi si\u0119\u201d \u2013 czeska bariera mentalna<\/h3>\n
Apteka jako punkt zwrotny<\/h3>\n
Trzy kroki do czystego sumienia<\/h3>\n