{"id":11138,"date":"2025-12-15T22:47:02","date_gmt":"2025-12-15T21:47:02","guid":{"rendered":"https:\/\/iczechy.pl\/?p=11138"},"modified":"2026-01-11T13:52:52","modified_gmt":"2026-01-11T12:52:52","slug":"czeskie-ciasteczka-swiateczne-to-adwent-pachnacy-wanilia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/iczechy.pl\/index.php\/2025\/12\/15\/czeskie-ciasteczka-swiateczne-to-adwent-pachnacy-wanilia\/","title":{"rendered":"Adwent pachn\u0105cy wanili\u0105, czyli tajemnice czeskich ciasteczek \u015bwi\u0105tecznych"},"content":{"rendered":"

\u015awi\u0119tom Bo\u017cego Narodzenia w Czechach<\/a> towarzysz\u0105 liczne tradycje i zwyczaje. Nale\u017cy do nich na przyk\u0142ad pieczenie tradycyjnych ciasteczek. Receptury przekazywane s\u0105 z pokolenia na pokolenie. Niekt\u00f3rzy wol\u0105 eksperymentowa\u0107 z nowymi przepisami, jednak od lat niezmiennie do najpopularniejszych nale\u017c\u0105 rogaliki waniliowe, nied\u017awiedzie \u0142apki, rogaliki orzechowe, orzeszki nadziewane kremem, koszyczki, gniazda os czy imbirki.<\/strong><\/p>\n

Ciasteczka przygotowywane s\u0105 ju\u017c od ko\u0144ca listopada i przechowywane w pude\u0142eczkach  a\u017c do \u015bwi\u0105t, odpowiednio zabezpieczone przed domowymi \u0142asuchami. Zgodnie z tradycj\u0105, na \u015bwi\u0105tecznym stole musi znale\u017a\u0107 si\u0119 co najmniej tyle rodzaj\u00f3w \u015bwi\u0105tecznych ciasteczek, ilu cz\u0142onk\u00f3w rodziny zasi\u0105dzie do wieczerzy wigilijnej. A w niekt\u00f3rych domach piecze si\u0119 nawet ponad dwadzie\u015bcia rodzaj\u00f3w\u2026<\/p>\n

„Przyjaciel domu” zostaje po \u015bwi\u0119tach<\/strong><\/p>\n

Ciasteczka, kt\u00f3re znamy do dzi\u015b zacz\u0119to wypieka\u0107 na pocz\u0105tku XIX wieku, pocz\u0105tkowo w najbogatszych domach. Do popularnych nale\u017ca\u0142y na przyk\u0142ad ciasteczka o nazwie „przyjaciel domu”, przygotowywane z m\u0105ki krupczatki, cukru, any\u017cu, jajek, kandyzowanych owoc\u00f3w i orzech\u00f3w. Zaraz po upieczeniu ciasto twardnia\u0142o, wi\u0119c trzeba je by\u0142o pokroi\u0107 na cienkie p\u0142atki, kt\u00f3re i tak by\u0142y postrachem z\u0119b\u00f3w starszych cz\u0142onk\u00f3w rodziny. Podobno, w por\u00f3wnaniu do innych s\u0142odkich przysmak\u00f3w, ciasteczka te znika\u0142y ze sto\u0142u najwolniej i niekt\u00f3rzy z\u0142o\u015bliwie twierdzili, \u017ce dlatego zas\u0142u\u017cy\u0142y sobie na nazw\u0119 przyjaciela domu: cz\u0119sto pozostawa\u0142y w domu jeszcze po \u015bwi\u0119tach.<\/p>\n

Z podobnych sk\u0142adnik\u00f3w przygotowywano tak zwan\u0105 wigilijn\u0105 muzyk\u0119: w wodzie namoczono gruszki i jab\u0142ka, pokrojone na kr\u0105\u017cki i suszone \u015bliwki, kt\u00f3re nast\u0119pnie gotowano z dodatkiem go\u017adzik\u00f3w, cynamonu, rodzynk\u00f3w i migda\u0142\u00f3w, pos\u0142odzone miodem i zag\u0119szczone startym piernikiem. Zale\u017cnie od zamo\u017cno\u015bci gospodarstwa domowego, do deseru dodawano sok z cytryny i rum. Popularne by\u0142y tak\u017ce domowe karmelki. W rondelku karmelizowano cukier, dodawano kaw\u0119, mleko lub \u015bmietan\u0119, mas\u0142o i wanili\u0119. Mas\u0119 powoli podgrzewano, stale mieszaj\u0105c, a\u017c zg\u0119stnia\u0142a, przelano do nat\u0142uszczonej formy, pozostawiono do st\u0119\u017cenia i nast\u0119pnie krojono na kawa\u0142eczki. Powsta\u0142e cukierki pakowano w kolorowe papierki i k\u0142adziono na st\u00f3\u0142 lub wieszano na choince.<\/p>\n

Bardzo popularne na \u015bwi\u0105tecznym stole w Czechach s\u0105 gniazda os. Historia tych ciasteczek jest owiana tajemnic\u0105. Ich nazwa pochodzi od s\u0142omianych uli, w kt\u00f3rych od XV wieku hodowano pszczo\u0142y. Dawniej nie wypiekano ich na Bo\u017ce Narodzenie, ale podczas przesilenia zimowego.<\/p>\n

W wielu czeskich rodzinach na \u015bwi\u0105tecznym stole nie mo\u017ce zabrakn\u0105\u0107 marokanek. S\u0105 to ciasteczka z kandyzowanymi owocami, orzechami i polew\u0105 czekoladow\u0105. Pochodz\u0105 ze \u015bwiata arabskiego, z p\u00f3\u0142nocy Afryki, jak sama nazwa wskazuje. Z czasem te s\u0142odkie przysmaki dotar\u0142y do Europy. Oryginalny przepis sk\u0142ada\u0142 si\u0119 z miodu, daktyli, orzech\u00f3w, kakao, wanilii i, co zaskakuj\u0105ce, tak\u017ce haszyszu. Natomiast w czeskiej kuchni do maroka\u0144skich placuszk\u00f3w (jak brzmi oficjalna nazwa) dodaje si\u0119 r\u00f3\u017cne suszone owoce, w zale\u017cno\u015bci od tego, czego w danym regionie jest pod dostatkiem. Na przyk\u0142ad na Wo\u0142oszczy\u017anie Morawskiej s\u0105 to suszone \u015bliwki, na Morawach Po\u0142udniowych – morele.<\/p>\n

Ulubionymi przysmakami \u015bwi\u0105tecznymi s\u0142ynnego kompozytora Leo\u0161a Jan\u00e1\u010dka<\/a> by\u0142y ciasteczka r\u00f3\u017cane. O s\u0142abo\u015bci kompozytora do tych s\u0142odyczy wspomina jego gospodyni, Maria Stejsk\u00e1lova, w swej ksi\u0105\u017cce U Jan\u00e1\u010dk\u00f3w.   Podstaw\u0105 przepisu by\u0142 cukier, migda\u0142y, sk\u00f3rka cytrynowa i d\u017cem z dzikiej r\u00f3\u017cy.<\/p>\n

Sami pieczemy co\u015b czeskiego<\/strong><\/p>\n

Polecamy tak\u017ce przepis na kruche rogaliki waniliowe. Potrzebujemy 40 gram\u00f3w cukru pudru, 300 gram\u00f3w m\u0105ki, 200 gram\u00f3w mas\u0142a, 100 gram\u00f3w mielonych orzech\u00f3w w\u0142oskich, 2 \u017c\u00f3\u0142tka, otart\u0105 sk\u00f3rk\u0119 z cytryny, 2 opakowania cukru waniliowego i cukier puder do posypania.<\/p>\n

M\u0105k\u0119 przesiejemy, dodamy cukier, orzechy, lekko roztopione mas\u0142o, \u017c\u00f3\u0142tka i sk\u00f3rk\u0119 z cytryny i szybko wyrobimy g\u0142adkie, zwarte ciasto. Owiniemy w foli\u0119 i w\u0142o\u017cymy do lod\u00f3wki, najlepiej na ca\u0142\u0105 noc. Nast\u0119pnie dzielimy na cz\u0119\u015bci, ka\u017cd\u0105 rozwa\u0142kujemy na wa\u0142eczki o \u015brednicy oko\u0142o 1 cm i kroimy na tej samej wielko\u015bci kawa\u0142eczki. Ka\u017cdy delikatnie formujemy na kszta\u0142t rogalika i pieczemy na blasze wy\u0142o\u017conej papierem do pieczenia w 150\u00b0C oko\u0142o 10 minut, a\u017c si\u0119 zarumieni\u0105. Dbamy, aby rogaliki by\u0142y podobnej wielko\u015bci. Po tym czasie wyjmiemy z piekarnika, pozostawimy na oko\u0142o 2 minuty i jeszcze gor\u0105ce obtaczamy w cukrze pudrze, wymieszanym z cukrem waniliowym z dodatkiem prawdziwej wanilii. Rogaliki powinny pole\u017ce\u0107 przez kilka dni, wi\u0119c pieczemy je odpowiednio wcze\u015bniej przed \u015bwi\u0119tami. I oto mamy! Czeskie ciasteczka \u015bwi\u0105teczne na polski st\u00f3\u0142 wigilijny.<\/p>\n